Blog
6 chiến lược phát triển doanh nghiệp nào giúp tăng trưởng bền vững?
Cập nhật: 19/08/2025
Có 6 chiến lược phát triển doanh nghiệp được McKinsey xác định là nền tảng giúp nhiều công ty toàn cầu duy trì tăng trưởng bền vững. Thay vì chỉ tập trung vào mở rộng quy mô, những chiến lược này nhấn mạnh sự đổi mới, tái cấu trúc và khai thác hiệu quả nguồn lực để vượt qua biến động kinh tế. Đây sẽ là kim chỉ nam quan trọng mà doanh nghiệp có thể tham khảo để xây dựng con đường tăng trưởng dài hạn. Hãy cùng Tổng kho buôn sỉ khám phá chi tiết từng chiến lược trong bài viết dưới đây.
1. Vì sao doanh nghiệp cần chiến lược phát triển bền vững?
Trong 5 năm qua, môi trường kinh doanh toàn cầu đã liên tục biến động. Các doanh nghiệp không chỉ đối mặt với khó khăn ngắn hạn mà còn phải thích nghi với những thay đổi mang tính cấu trúc. Chính vì vậy, việc xây dựng một chiến lược phát triển doanh nghiệp bền vững trở thành nhu cầu tất yếu để duy trì vị thế và tăng trưởng dài hạn. Một số thách thức nổi bật mà doanh nghiệp phải vượt qua gồm:
- Đại dịch COVID-19 làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Lạm phát tăng cao, ảnh hưởng đến chi phí và sức mua.
- Căng thẳng địa chính trị ngày càng sâu sắc.
- Các sự kiện liên quan đến khí hậu và môi trường diễn biến phức tạp.
- Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo thế hệ mới, thay đổi nhanh mô hình kinh doanh.
Theo nghiên cứu của McKinsey với 10.000 công ty lớn toàn cầu, chỉ dưới 25% doanh nghiệp đạt được tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận vượt trội so với ngành trong giai đoạn này. Điều này cho thấy đa phần các công ty vẫn loay hoay trong “tư duy phòng thủ”, chỉ tập trung cắt giảm chi phí thay vì phát triển dài hạn.
Điểm khác biệt của nhóm doanh nghiệp dẫn đầu nằm ở việc họ sở hữu một tư duy dũng cảm (courageous mindset). Tư duy này nói lên khả năng kiên định theo đuổi con đường tăng trưởng bền vững, không ngại đổi mới, đầu tư công nghệ và tích hợp yếu tố xã hội, giúp họ biến khủng hoảng thành cơ hội để bứt phá.
2. 6 chiến lược phát triển doanh nghiệp theo nghiên cứu McKinsey
Để duy trì tăng trưởng bền vững trong môi trường kinh doanh đầy biến động, doanh nghiệp cần có định hướng rõ ràng và cách tiếp cận đúng đắn. Nghiên cứu mới nhất của McKinsey chỉ ra 6 chiến lược phát triển doanh nghiệp giúp nhiều công ty toàn cầu đạt kết quả vượt trội. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tham khảo và áp dụng linh hoạt cho hành trình tăng trưởng dài hạn.
2.1. Xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo
Theo nghiên cứu của McKinsey, những doanh nghiệp đặt đổi mới sáng tạo ở vị trí trung tâm chiến lược có khả năng tăng trưởng vượt trội hơn hẳn so với đối thủ. Số liệu cho thấy, các doanh nghiệp tăng trưởng nhờ đổi mới sáng tạo ghi nhận tăng trưởng TSR (Total Shareholder Return) cao hơn 4 điểm % mỗi năm so với các doanh nghiệp vượt trội khác trong giai đoạn 2016-2021, đồng thời đạt tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) cao hơn 16%.
McKinsey chỉ ra rằng việc xuất sắc trong đổi mới có thể giúp một công ty tăng 32% cơ hội vượt trội về tăng trưởng và lợi nhuận, trong khi nhóm top innovators có thể nâng khả năng này lên đến 52%. Điểm chung của họ là coi đổi mới không chỉ là hoạt động R&D, mà là một phần cốt lõi trong chiến lược tài chính và tầm nhìn lãnh đạo.
Những doanh nghiệp này thường:
- Đặt mục tiêu đổi mới rõ ràng và tích hợp vào kế hoạch chiến lược.
- Đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ số, dữ liệu và AI, tạo nền tảng cho sự bứt phá.
- Truyền thông rộng rãi về đổi mới: họ nói về đổi mới trong các cuộc họp cổ đông, cuộc gọi báo cáo thu nhập nhiều gấp đôi đối thủ để khẳng định cam kết.
- Khuyến khích nhân viên tham gia, đặt mục tiêu cụ thể và tạo văn hóa không sợ rủi ro.
Một ví dụ điển hình là John Deere. Năm 2020, dưới sự dẫn dắt của CEO John May, tập đoàn này đã triển khai mô hình mới nhằm tích hợp công nghệ thông minh vào nông nghiệp, xây dựng John Deere Fellows Program để vinh danh các kỹ sư đổi mới đột phá. Đặc biệt, công ty còn đo lường mức độ hài lòng của nhân viên hai tuần một lần để đảm bảo họ cảm thấy giá trị đóng góp của mình được công nhận. Nhờ vậy, chỉ trong quý kết thúc tháng 7/2023, John Deere báo lãi tăng 60% và nâng dự báo lợi nhuận cả năm lên gần 10 tỷ USD.
2.2. Phát triển bền vững và bao trùm (ESG)
Trong bối cảnh ngân sách bị thắt chặt, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp thường cho rằng ESG không phải là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, nghiên cứu của McKinsey cho thấy, các công ty vừa duy trì tăng trưởng, vừa nâng cao chỉ số ESG, mới thực sự đạt được mức “triple outperformers” – tức là cùng lúc vượt trội về doanh thu, lợi nhuận và tính bền vững.
Dữ liệu chứng minh rằng nhóm này tạo ra TSR vượt trội hơn 2 điểm % so với những công ty chỉ tập trung vào kết quả tài chính. Họ đạt được điều đó bằng cách:
- Cải tổ danh mục sản phẩm để giảm phát thải ròng.
- Xây dựng các lĩnh vực kinh doanh xanh và xem đây là động lực tăng trưởng.
- Biến ESG thành lợi thế cạnh tranh, giúp sản phẩm và dịch vụ có thể bán với mức giá cao hơn nhờ yếu tố bền vững.
Trong giai đoạn 2017-2021, khi chưa tới 1/4 doanh nghiệp toàn cầu có thể đạt tăng trưởng doanh thu trên 10% mỗi năm, thì hơn 50% “triple outperformers” đã vượt qua mốc này. Điều này chứng minh rằng doanh nghiệp không chỉ “làm tốt bằng cách làm điều tốt”, mà còn có thể làm tốt hơn đối thủ khi đặt ESG làm nền tảng phát triển.
Một ví dụ điển hình là DSV, tập đoàn logistics lớn thứ ba thế giới. Công ty này gia nhập UN Global Compact từ 2009 và liên tục nâng cao cam kết bền vững, hướng tới mục tiêu net zero vào năm 2050. Nhờ kiên định với chiến lược ESG, DSV đã đạt mức TSR tăng gấp 9 lần kể từ 2014. Họ còn thành lập DSV Innovation Hub để hợp tác cùng startup và chuyên gia, tìm kiếm, thử nghiệm và triển khai công nghệ mới. Năm 2021, DSV ra mắt dịch vụ Green Logistics, giúp khách hàng giảm phát thải CO₂ thông qua giải pháp chuỗi cung ứng xanh, nhiên liệu bền vững và công cụ bù đắp carbon.
2.3. Đầu tư phát triển kinh doanh cốt lõi
Theo McKinsey, 80% tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp đến từ mảng kinh doanh cốt lõi. Vì vậy, thay vì cắt giảm ngắn hạn, các CEO vượt trội thường tập trung vào chiến lược phát triển doanh nghiệp đầu tư mạnh vào con người, quy trình và công nghệ để biến năng lực cốt lõi thành lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Đặc biệt, marketing và bán hàng là lĩnh vực được ưu tiên. Các công ty áp dụng AI, dữ liệu và phân tích để nâng cao năng suất và trải nghiệm khách hàng. Chỉ cần tái phân bổ 10-20% chi phí marketing kém hiệu quả, doanh nghiệp có thể tạo thêm 5-10% tăng trưởng cho hoạt động cốt lõi.
Ví dụ: Walmart đã dùng AI và tự động hóa để tối ưu đơn hàng, tồn kho, đồng thời phát triển Walmart Connect, mảng quảng cáo trong hệ thống 4.700 cửa hàng. Chỉ trong quý I/2023, mảng này đã tăng trưởng gần 40%, chứng minh sức mạnh của việc đầu tư vào kinh doanh cốt lõi.
2.4. Mở rộng sang lĩnh vực liên quan và đột phá
Sau khi củng cố mảng cốt lõi, nhiều doanh nghiệp chọn cách mở rộng sang lĩnh vực liên quan hoặc đột phá. Điểm khác biệt là họ chỉ làm khi có lợi thế cạnh tranh rõ ràng – như năng lực đặc thù, quan hệ khách hàng hoặc ưu thế chuỗi giá trị.
Phân tích của McKinsey trên 274 công ty cho thấy, những doanh nghiệp tận dụng từ 2 lợi thế trở lên khi mở rộng đạt TSR cao hơn 12 điểm % so với đối thủ. Các lợi thế này thường là:
- Hiểu rõ nhu cầu, vấn đề của khách hàng để tung sản phẩm mới.
- Tận dụng tài sản, nhân sự hiện có để bổ sung dịch vụ.
- Mở rộng chuỗi giá trị để tối ưu chi phí và doanh thu.
- Áp dụng công nghệ đột phá hay mô hình kinh doanh mới.
Nintendo là ví dụ điển hình. Từ game truyền thống, hãng mở thêm dịch vụ Nintendo Switch Online (2018), xây công viên Super Nintendo World (2021) và bước vào điện ảnh với The Super Mario Bros. Movie – bộ phim cán mốc 1 tỷ USD doanh thu toàn cầu năm 2023.
Ngoài ra, khảo sát McKinsey cho thấy, doanh nghiệp coi xây dựng mảng kinh doanh mới là ưu tiên hàng đầu có khả năng tăng trưởng gấp đôi thị trường, còn những công ty ra mắt từ 4 mảng mới trở lên trong 10 năm thường có ROI gấp 5 lần so với các đối thủ.
2.5. Thu nhỏ để phát triển (Shrink to grow)
Không phải mọi hành trình tăng trưởng đều bắt đầu bằng mở rộng. Theo McKinsey, gần 30% doanh nghiệp tăng trưởng vượt trội đã chọn chiến lược thu nhỏ để phát triển. Họ thực hiện thoái vốn hoặc cắt giảm tài sản trong 1-2 năm, khiến doanh thu giảm hơn 5%, trước khi quay lại quỹ đạo tăng trưởng ổn định.
Chiến lược này thường được áp dụng khi:
- Một mảng kinh doanh không còn phù hợp với định hướng cốt lõi.
- Thị trường thay đổi làm suy giảm khả năng sinh lời.
- Doanh nghiệp cần tái phân bổ nguồn lực để tập trung cho lĩnh vực có tiềm năng lớn hơn.
Kết quả nghiên cứu cho thấy:
- Các công ty áp dụng “shrink to grow” đạt TSR trung vị +4% trong giai đoạn 2010-2021.
- Trong khi đó, nhóm tập trung vào thương vụ mua lại quy mô lớn chỉ đạt TSR -2%.
- Điều này chứng minh thu nhỏ có chọn lọc hiệu quả hơn so với tăng trưởng bằng thâu tóm ồ ạt.
Ví dụ điển hình: Năm 2017, Autoliv – nhà sản xuất túi khí và dây an toàn hàng đầu – quyết định tách mảng điện tử xe điện ra khỏi hoạt động cốt lõi. Sau khi thoái vốn năm 2018, doanh thu công ty giảm tạm thời, nhưng nhanh chóng phục hồi và đến quý II/2023 đạt mức tăng trưởng kỷ lục 27%.
2.6. Huy động nhân viên để nắm bắt giá trị nhanh chóng
Các CEO vượt trội không chỉ xây dựng tầm nhìn tăng trưởng, mà còn biết cách huy động nhân viên ở mọi cấp độ để hiện thực hóa giá trị. Khi hơn 20% nhân viên sở hữu các sáng kiến chuyển đổi, mức TSR vượt chuẩn ngành trong 24 tháng có thể tăng trên 60% – một con số cho thấy sức mạnh của sự tham gia tập thể.
Để đạt được điều này, các doanh nghiệp thường:
- Truyền cảm hứng và tạo tinh thần sở hữu: giao trách nhiệm rõ ràng để nhân viên coi sáng kiến tăng trưởng là của chính mình.
- Đầu tư vào đào tạo và phát triển năng lực: củng cố kỹ năng, nâng cao chuyên môn gắn với khách hàng và hệ sinh thái bên ngoài.
- Xây dựng “win room” về nhân tài: khi nội lực không đủ, công ty chủ động tìm kiếm và bổ sung chuyên gia bên ngoài.
- Thiết lập quản trị hiệu suất nghiêm ngặt: gắn KPI cụ thể với mục tiêu tăng trưởng, áp dụng cả mô hình truyền thống lẫn linh hoạt (agile).
- Sử dụng cơ chế tài chính theo kiểu vốn mạo hiểm: phân bổ vốn theo từng giai đoạn, dựa trên kết quả đạt được để khuyến khích sáng kiến.
Điểm quan trọng là huy động nhân viên không chỉ dừng ở việc “tham gia”, mà là trao quyền sở hữu và khuyến khích hành động nhanh. Nhờ đó, doanh nghiệp vừa đẩy nhanh tiến độ, vừa đảm bảo rằng mọi sáng kiến tăng trưởng đều gắn chặt với mục tiêu chung và được triển khai hiệu quả.
3. Bài học rút ra cho chiến lược phát triển doanh nghiệp
Nghiên cứu của McKinsey cho thấy, tăng trưởng bền vững không đến từ sự thận trọng quá mức, mà từ những nhà lãnh đạo dám chọn tăng trưởng và kiên định với chiến lược dài hạn. Các doanh nghiệp vượt trội thường xây dựng được một tư duy dũng cảm xuyên suốt: sẵn sàng đầu tư, đổi mới và chấp nhận rủi ro có tính toán, ngay cả trong giai đoạn bất ổn.
Một số bài học then chốt cho chiến lược phát triển doanh nghiệp:
- Xây dựng tư duy khát vọng (aspirational mindset): tăng trưởng phải được đặt ở vị trí trung tâm trong văn hóa và chiến lược công ty.
- Tái phân bổ nguồn lực liên tục: sẵn sàng cắt giảm ở mảng ít tiềm năng và tăng đầu tư vào các cơ hội mới.
- Đặt câu hỏi chiến lược thường xuyên: ví dụ, “Tôi có đang chọn tăng trưởng không?”, “Các hướng đi cốt lõi và đột phá có phù hợp với bối cảnh toàn cầu?”, “Nguồn lực và nhân tài có đang tập trung đúng chỗ?”.
- Tận dụng công nghệ mới nổi như AI thế hệ mới: để tăng tốc R&D, mở rộng thị trường, phát hiện xu hướng sớm và rút ngắn thời gian ra mắt sản phẩm.
- Duy trì sự kiên nhẫn và kỷ luật: không chạy theo cắt giảm chi phí ngắn hạn mà bỏ lỡ cơ hội phát triển dài hạn.
Quan trọng hơn, các doanh nghiệp thành công hiểu rằng chuyển đổi mô hình kinh doanh, danh mục sản phẩm và cách vận hành là một hành trình dài hạn, đòi hỏi tính bền bỉ. Khi kiên định với chiến lược, họ không chỉ đạt tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, mà còn xây dựng được nền tảng chống chịu trước khủng hoảng và giữ vị thế dẫn đầu trong ngành.
Tăng trưởng bền vững đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn, mà cần có chiến lược dài hạn dựa trên đổi mới, tái cấu trúc và khai thác hiệu quả nguồn lực. 6 chiến lược phát triển doanh nghiệp từ McKinsey mang đến góc nhìn thực tiễn, giúp công ty vừa thích ứng với biến động vừa mở rộng cơ hội. Để xây dựng lộ trình tăng trưởng phù hợp, doanh nghiệp nên kết hợp phân tích thị trường, năng lực nội bộ và tham khảo tư vấn từ các chuyên gia chiến lược.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Những yếu tố nào quyết định sự thành công của một chiến lược phát triển doanh nghiệp?
Thành công của một chiến lược phát triển doanh nghiệp có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự phù hợp với mục tiêu dài hạn, khả năng thích ứng với thị trường, nguồn lực nội bộ và cách lãnh đạo triển khai. Yếu tố con người và văn hóa doanh nghiệp cũng thường đóng vai trò quan trọng.
2. Làm thế nào để đo lường hiệu quả của một chiến lược phát triển doanh nghiệp?
Doanh nghiệp có thể theo dõi hiệu quả chiến lược thông qua các chỉ số như tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, thị phần hoặc mức độ hài lòng của khách hàng. Một số công ty cũng quan tâm đến giá trị thương hiệu và tác động dài hạn. Tuy nhiên, việc chọn chỉ số nào thường tùy vào mục tiêu ban đầu đã đặt ra.
3. Những sai lầm phổ biến khi xây dựng chiến lược phát triển doanh nghiệp là gì?
Một số sai lầm thường gặp là thiếu tầm nhìn dài hạn, sao chép mô hình của đối thủ mà không xét đến thực tế của mình, hoặc tập trung quá mức vào ngắn hạn. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp có thể bỏ qua yếu tố con người và văn hóa, khiến chiến lược khó được thực thi hiệu quả.
